Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması,yargılaması yapılan fail hakkında kurulacak hükmün, belli şartlara bağlı olarak, daha sonraki bir zamana bırakılmasıdır. İlk defa suç işleyen kimse açısından, ceza hükmü kurulmasının fail açısından yarardan çok zarar getireceği düşüncesiyle kabul edilmiş bir kurumdur ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231.maddesinde düzenlenmiştir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Şartları

Öncelikle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için; mahkemenin sanık hakkında verdiği ceza 2 yıl ve daha az hapis ve/veya adli para cezası olarak belirlenirse uygunabilmektedir. Diğer şartlar;

• Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olmalı
• Mahkemece, sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılmalı
• Mağdurun ve kamunun uğradığı zarar tamamen giderilmiş olmalı
• Sanık hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararını kabul etmiş olmalı

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Nedir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu esasında yargı düzenimizde var olan takdiri indirim, hapis cezasının tedbir ve seçenek yaptırımlara çevrilmesi, erteleme gibi suç ve cezanın bireyselleştirilmesi kurumlarından birisidir.

Mahkeme tarafından hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verildiğinde, sanığın 5 yıl süreyle denetim süresine tabi tutulmasına karar verilir. Bu 5 yıllık süre, suç tarihinde 18 yaşından küçük olan çocuklar hakkında ÇKK’nun 23. Maddesi uyarınca 3 yıl olarak uygulanır. Bu süre içinde kasıtlı olarak bir suç işlenmezse ya da HAGB şartlarına uyulursa, ceza kararı ortadan kaldırılır. Bu durumda, dava düşer ve ceza bireyselleştirilmiş olur.

HAGB Kararının Niteliği Nedir? HAGB Kararı Bir Hüküm Müdür?

Hüküm, mahkemenin kendi önündeki davayı doğrudan veya dolaylı olarak çözen, ceza davasını sona erdiren bir kararıdır. Bununla birlikte HAGB kararı CMK m.223’te sayılan hüküm çeşitlerinden birisi değildir. CMK 223. Maddede sayılan hüküm çeşitleri;

• Beraat,
• Ceza verilmesine yer olmadığı,
• Mahkumiyet,
• Güvenlik tedbirine hükmedilmesi,
• Davanın reddi
• Davanın düşmesi birer hükümdür.

Bu anlamda HAGB kararı bir hüküm değildir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Verilemeyecek Suçlar

Kural olarak hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu, TCK’da ve ceza hükmü içeren diğer kanunlardaki tüm suçlarda uygulanır. Ancak hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun uygulanmayacağı konusunda kanunda açık düzenlemenin olduğu durumlarda, bu kurumun uygulanması olanağı bulunmamaktadır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun uygulanmayacağı suçlar;

• İki yıl üstü süreli hapis veya adli para cezası gerektiren suçlar
• Anayasa’nın 174. maddesinde koruma altına alınan inkılap kanunlarında yer alan suçlar
• 6222 sayılı Sporda Şiddet Ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun kapsamındaki suçlar
• Şike ve teşvik suçları
• 477 sayılı Disiplin Mahkemeleri Kuruluşu, Yargılama Usulü ve Disiplin Suç ve Cezaları Hakkında Kanun kapsamında disiplin suç ve cezaları
• Kullanmak için Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak ya da Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak Suçu
• İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu
• İcra İflas Kanunu’nda Yer Alan Suçlar
• Disiplin Hapsi ve Tazyik Hapsi Gerektiren Fiiller

hakkında HAGB kararı verilemez. Bu sayılan suçlar açısından cezanın miktarının veya sanığın kabul etmesinin önemi yoktur.

HAGB Denetim Süresi İçinde Herhangi Bir Suç İşlerse veya Yükümlülüklerine Uymazsa Ne Olur?

Sanığın denetim süresi içerisinde yeniden kasıtlı bir suç işlemesi halinde mahkemece açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen (mahkumiyet) hüküm açıklanacaktır. Sanığın yeniden kasıtlı bir suç işlediği ancak kesinleşmiş mahkeme kararı ile sabit olacağından hükmün açıklanması için ikinci suç nedeniyle verilen mahkumiyet kararının kesinleşmiş olması gerekir.

Saygılarımızla,
Eskişehir Avukat Seda Sarı