Anlaşmalı Boşanma Nasıl Olur?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma iradesinde ve boşanmanın tüm sonuçlarında uzlaşması halinde gerçekleşir. Taraflar; nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı gibi konuları kendi aralarında netleştirir ve bu anlaşmayı mahkemeye sunar. Mahkeme, tarafların boşanmak istediklerinden ve anlaşmanın hukuka uygun olduğundan emin olursa boşanmaya karar verir. 

Bu tür boşanma, çekişmeli davalara göre daha kısa sürede sonuçlanır. Ancak sürecin hızlı ilerlemesi, yapılan düzenlemelerin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Anlaşmalı boşanma protokolü içinde yer alan hükümler, karar kesinleştikten sonra bağlayıcı hale gelir. Eksik ya da hatalı düzenlenen maddeler, ileride ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

Uygulamada sorunların büyük bölümü, protokol hazırlanırken yeterince düşünülmeyen detaylardan kaynaklanır. Bu nedenle sürecin başında bir boşanma avukatı ile hareket edilmesi, hem hakların doğru belirlenmesi hem de boşanma sonrası yeni uyuşmazlıkların önlenmesi açısından önemlidir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için eşlerin boşanma iradesi ile birlikte boşanmanın tüm sonuçlarında uzlaşması ve bu uzlaşmayı yazılı hale getirmesi gerekir. Uygulamada bu amaçla iki temel belge hazırlanır. Anlaşmalı boşanma dilekçesi, mahkemeden talep edilen hususları ve davanın hukuki dayanağını içerir. Anlaşmalı boşanma protokolü ise nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı gibi boşanmanın tüm sonuçlarını açık ve uygulanabilir şekilde düzenler.

Dava, görevli ve yetkili aile mahkemesinde açılır. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya eşlerin son altı aydır birlikte oturduğu yer mahkemesidir. Bu tercih, uygulamada duruşma süresi, dosya yoğunluğu ve tarafların mahkemeye erişim kolaylığı açısından önem taşır.

Dosya hazırlandıktan sonra mahkemeye başvuru yapılır, gerekli harç ve giderler yatırılır ve dava kayda alınarak duruşma günü belirlenir. Anlaşmalı boşanmada duruşma aşaması zorunludur ve tarafların bizzat katılımı gerekir. Hakim, tarafları dinleyerek boşanma iradesinin serbestçe oluşup oluşmadığını denetler. Taraflardan birinin duruşmaya katılmaması ya da anlaşmadan vazgeçtiğini beyan etmesi halinde anlaşmalı boşanma sonuçlanmaz ve dava çekişmeliye dönebilir. Bu nedenle protokolün eksiksiz, net ve uygulamaya elverişli hazırlanması, karar sonrası icra ve uygulama sorunlarının önlenmesi açısından kritik önem taşır.

Anlaşmalı Boşanma Şartları Nelerdir?

Anlaşmalı boşanmanın ilk şartı, evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasıdır. Bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Bu süre, resmi nikah tarihinden itibaren hesaplanır ve istisnası yoktur.

İkinci şart, tarafların boşanmanın tüm sonuçları konusunda anlaşmış olmasıdır. Nafaka, velayet, anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı, tazminat ve çocukla kişisel ilişki gibi konuların tamamı protokolde açıkça düzenlenmelidir. Belirsiz veya eksik bırakılan hususlar, hakimin anlaşmalı boşanmayı kabul etmemesine neden olabilir.

Üçüncü şart, tarafların duruşmada hakim huzurunda iradelerini açık şekilde beyan etmesidir. Hakim, protokolü hukuka uygun bulmazsa değişiklik isteyebilir. Taraflar bu değişiklikleri kabul etmezse dava anlaşmalı olarak sonuçlanmaz.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Hakim Ne Sorar?

Hakimin temel amacı, tarafların boşanma ve protokol iradesinin gerçek, özgür ve baskıdan uzak şekilde oluşup oluşmadığını tespit etmektir. Bu nedenle sorular genellikle kısa, doğrudan ve net olur. Hakim, tarafları birlikte dinleyebileceği gibi gerekli görürse ayrı ayrı da beyanlarını alabilir. Cevapların açık ve tereddütsüz olması beklenir.

Hakimin en sık sorduğu sorular; boşanmak isteyip istemedikleri, kararın kesin olup olmadığı, anlaşmalı boşanma protokolünün okunup anlaşılmadan imzalanıp imzalanmadığı ve herhangi bir baskı altında kalınıp kalınmadığı yönündedir. Çocuk varsa velayet, kişisel ilişki düzeni ve nafaka ayrıntılı şekilde sorgulanır. Çocuğun kiminle yaşayacağı, diğer ebeveynle hangi günlerde görüşeceği, eğitim ve sağlık giderlerinin nasıl karşılanacağı, bayram, sömestr ve yaz tatili planlamaları değerlendirilir.

Mali konularda hakim özellikle netlik arar. Nafaka ödenip ödenmeyeceği, tutarı, ödeme günü, yoksulluk nafakası talebi olup olmadığı, maddi ve manevi tazminat konusunda feragat bulunup bulunmadığı ve anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı yapılıp yapılmadığı sorulur. Protokolde yer almayan bir konu varsa, bunun bilinçli bir tercih mi yoksa eksiklik mi olduğu araştırılır. Ayrıca protokol hükümlerinin uygulanabilir olup olmadığı denetlenir. Uygulanması pratikte mümkün olmayan düzenlemelerde hakim değişiklik isteyebilir, amaç karar sonrası yeni bir uyuşmazlık çıkmasını önlemektir.

Anlaşmalı Boşanmada Kadın Neler Talep Edebilir?

Anlaşmalı boşanmada hukuki haklar cinsiyete göre değil, somut duruma göre belirlenir. Ancak uygulamada kadınların daha sık talep ettiği başlıklar öne çıkar. Kadının ekonomik durumu, çocukların varlığı, evlilik süresi, evlilik boyunca üstlenilen roller ve boşanma sonrası yaşam düzeni taleplerin kapsamını belirler.

Kadın, şartları varsa yoksulluk nafakası talep edebilir. Boşanma sonrası geçimini sağlamakta zorlanacaksa ve kusuru diğer eşten ağır değilse, nafaka gündeme gelir. Kadının çalışıyor olması nafaka talebini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Nafaka tutarı, ödeme günü, artış oranı ve ödeme yöntemi protokolde açıkça yazılmalıdır. Çocuk varsa velayet, iştirak nafakası ve kişisel ilişki planı netleştirilmelidir. Eğitim, sağlık, servis, kurs ve benzeri özel giderlerin nasıl karşılanacağı ile bayram ve tatil düzenleri açıkça düzenlenmezse, sonradan uyuşmazlık yaşanması kaçınılmaz olur. 

Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı protokolde yapılabilir. Evlilik içinde edinilen mallar, ziynet eşyaları, ortak borçlar, krediler ve ev eşyaları net şekilde yazılabilir. Mal paylaşımı hiç düzenlenmezse, ileride mal rejiminin tasfiyesi davası gündeme gelebilir. Ziynet eşyaları bakımından hangi eşyaların kimde kaldığı, teslim tarihi ve iade yöntemi açıkça belirtilmelidir. Kadın ayrıca maddi ve manevi tazminat talep edebilir veya bu haklardan açıkça feragat edebilir. Feragat varsa, bunun tereddüde yer vermeyecek şekilde yazılması gerekir. Konut kullanımı, kira, taşınma masrafı, iletişim sınırları ve çocuğun teslim alınma bırakılma düzeni gibi pratik konular da protokolde yer alabilir. Amaç ilişkiyi sürdürmek değil, boşanma sonrası düzeni net ve uygulanabilir hale getirmektir.