Hapis Cezasının Ertelenmesi

Hapis cezasının ertelenmesi Türk Ceza Kanunu’nun 51.maddesinde yer almaktadır. Hapis cezasının ertelenmesi kurumunda sanık hakkında hükmedilen cezanın türü ve süresi belirlenirken, işlediği suçun niteliği dikkate alınmamaktadır.

Hapis Cezasının Ertelenmesinin Koşulları

Hapis Cezasında Ertelenmesinde Mahkumiyetin Vasfı ve Süresi

Adli para cezaları ve güvenlik tedbirleri erteleme kapsamında değildir; buna göre 5237 sayılı TCK kapsamında yalnızca hapis cezalarının ertelenebilecektir.

İlgili hükme göre; İşlediği suçtan dolayı iki yıl ve daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilmektedir. Bu sürenin üst sınırı fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş olan kişiler bakımından üç yıldır.

Birden Fazla Suç Bakımından, Birden Fazla Hapis Cezasına Hükmedilmesi Durumunda

Güncel mevzuat gereğince birden fazla suç bakımından, birden fazla hapis cezasına hükmedilme durumunda, erteleme için toplam cezanın miktarının değil, mevcut cezaların ayrı ayrı değerlendirilmesi yapılır.

İşlenmiş olan birden fazla suç, ayrı ayrı ertelemenin kapsamında kaldığında, failin bir daha suç işlemeyeceğine dair kanaatin her bir suç için ayrı ayrı değerlendirilmesi yapılamayacağından ya hepsi ertelenir ya da hepsinin infazına karar verilir.

Hapis Cezasının Ertelenmesinde Sanığın Adli Geçmişine İlişkin Durumu

TCK’nın 51/1-a maddesi gereği sanık hakkında, hükmedilmiş olan hapis cezasının infazının ertelenebilmesi için sanığın daha önceden hiç suç islememiş olması ya da suç işlemiş olsa bile, bu suçun kasıtlı bir suç olmaması, kasıtlı bir suç işlemişse de bu suç nedeniyle mahkûm olunan hapis cezasının üç ayı geçmemesi gerekecektir.

Hapis Cezasının Ertelenmesinde Sanığın Gelecekte Suç İşleme İhtimaline İlişkin Mahkeme Kanaatinin Olumlu Yönde Olması

TCK’nın 51/1-b maddesi gereği, sanık hakkında verilen hapis cezasına dair mahkûmiyetin ertelenebilmesi için aranan son koşul, sanığın yargılama süresi boyunca göstermiş olduğu pişmanlık sebebiyle yeniden suç işlemeyeceği konusunda mahkemede olumlu bir kanaatin oluşması gerekmektedir.

TCK’nın 51.maddesi incelendiğinde, madde metninde “ertelenebilir” ibaresi kullanılarak, ertelemenin takdire bağlı olduğu hususunun vurgulanmak istendiği görülmektedir. Bu durumda hâkim, sanığın yargılama sürecindeki davranışlarını ve sergilediği pişmanlık derecesini de dikkate alarak, ileride yeniden suç işlemeyeceği yönünde olumlu bir kanaate ulaşırsa, hükmetmiş olduğu hapis cezasının ertelenmesine karar verecek, aksi düşüncedeyse erteleme kararı vermeyecektir.

Hapis Cezasının Ertelenmesinde Hâkim Tarafından Belirlenebilecek Koşullar (Koşula Bağlı Erteleme)

TCK’nın 51/2.maddesine göre, cezaların ertelenmesi, mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi koşuluna bağlanabilmektedir. Bu koşul hâkimin takdirine bırakılmıştır.

Hapis Cezasının Ertelenmesinde Takdiri İndirim Nedenlerinin Uygulanması

Bir olayda TCK’nın 62.maddesinde belirtilen takdiri indirim nedeninin uygulanmaması ya da alt ve üst sınırlar arasında gösterilmiş olan cezanın, alt sınırın üstüne çıkılmak suretiyle verilmesi hapis cezasının ertelenmesi kararını vermede bir engel teşkil etmemektedir.

Hapis Cezasının Ertelenmesinin Sonuçları

Hapis cezasının ertelenmesi, 5237 sayılı TCK’daki düzenleniş şekli ve TCK’nın 51.maddesinin gerekçesinde de açık bir şekilde belirtildiği gibi cezaların özel bir infaz biçimidir. Burada bahsedilen özel bir infaz biçiminden kasıt, cezanın infaz kurumlarında değil de toplum içerisinde infaz edilmesidir.

Bu nedenle kişi hakkında hükmedilen hapis cezasının ertelenmesi kararı sonrası sanık tutukluysa derhal serbest bırakılacaktır çünkü erteleme kararıyla birlikte hapis cezasının infazının infaz kurumunda çektirilmesi söz konusu değildir

Erteleme kararıyla birlikte fail hakkında bir deneme süresi belirlenecektir

TCK’nın 51/3.maddesine göre, fail hakkında bir yıldan az üç yıldan fazla olmayacak şekilde bir deneme süresi belirlenir.

Hapis cezasının ertelenmesi kurumu 5237 sayılı TCK’da özel bir infaz rejimi olarak düzenlendiği için kişi hakkında 53.maddede düzenlenen belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma şeklindeki güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına karar verilecektir.

Ceza mahkumiyetinden farklı olarak erteleme kararının verilmesi durumunda hükümlü, kendi altsoyu üzerindeki vesayet, velayet ve kayyımlık yetkilerini kullanabilmektedir

Hükmedilen ceza ertelenmiş olmakla beraber ertelemeye dair bazı hususlar 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu kapsamında adli sicile kaydedilecektir

Deneme süresi, iyi halli yani kasıtlı bir suç nedeniyle kesinleşen bir mahkûmiyet hükmü olmadan, denetim süresi ise iyi halli ve yükümlülüklere uygun olarak geçirildiği takdirde, fail hakkında hükmedilen hapis cezasının infaz edildiği varsayılacaktır.

SONUÇ

Hapis cezasının ertelenmesi sanık açısından oldukça olumlu sonuçlar doğuran onarıcı adalet görüşü gereği bir kurumdur şartların sağlanıp sağlanmadığının ve bu konuda bilgiye sahip olunması için bir avukattan hukuki danışmanlık alınması son derece önemlidir.

Saygılarımızla,
Eskişehir Avukat Seda Sarı