Kripto Para Dolandırıcılığı

Kripto para dolandırıcılığı hayatımıza yeni girmiş bir dolandırıcılık türüdür. Teknolojik gelişmelerin ekonomiye de etkilemesiyle yeni kavramlar ortaya çıkmış olup bu kavramlardan biri de kripto para piyasasıdır. Kripto para; dijital bir para birimi olup, merkezi bir otoriteye ihtiyaç duymadan işlemlerin gerçekleştirilmesini sağlayan kriptografi teknolojisini kullanarak, alışveriş, yatırım, para transferi ödeme ve akıllı sözleşmeler yapabilmektedir. 2008 yılından itibaren Bitcoin önderliğinde kripto paraların ve buna bağlı olarak ICO(“Initial Coin Offerings”) olarak adlandırılan kripto para arzlarının gündeme gelerek popülaritesinin artması ile kripto para dolandırıcılığı da ortaya çıkmıştır.

Kripto Para Düzenlemeleri

7518 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 2 Temmuz 2024 yürürlüğe girmiş olup; Anılan kanunda kripto para tanımına ve kripto para sağlayıcıların kimler olabileceği ile bu sağlayıcıların tabi olduğu usul ve esaslara, denetimlerine ve usulsüzlük hakkında uygulanacak yaptırımlara yer verilmiş ancak kripto para dolandırıcılığına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş olduğundan kripto para dolandırıcılığında Tck m.157 ve Tck m.141’de düzenlenen hırsızlık hükümlerine yer verilmesi gerekecektir.

Kripto Para Dolandırıcılığı

Kripto para dolandırıcılığı, dijital varlıklar üzerinden yapılan çeşitli aldatıcı yöntemlerle bireylerin veya kuruluşların parasını çalmayı hedefleyen dolandırıcılık türüdür. Bu tür dolandırıcılıklar genellikle insanların hızlı kazanç beklentilerinden veya bilgi eksikliğinden faydalanır.

Kripto para dolandırıcılığı çeşitli şekillerde ortaya çıkmaktadır;

Sosyal Mühendislik

Sosyal mühendislik, insanları manipüle ederek bilgi, para veya erişim elde etmeyi amaçlayan bir dolandırıcılık yöntemidir. Bu yöntem, insan psikolojisini ve zaaflarını hedef alır, genellikle güvenlik açıklarını teknolojik araçlar yerine insanların davranışlarından yararlanarak kullanır.

Ponzi ve Piramit Şemaları

Yatırımcılar, yüksek getiriler vaat eden projelere çekilir, ancak bu getiriler yeni katılımcıların yatırımlarından ödenir. Sistem sürdürülemez hale geldiğinde çöker.

Sahte Kripto Para Birimleri (Shitcoinler)

Geliştiriciler, değersiz veya sahte bir kripto para yaratır ve bu parayı abartılı vaatlerle pazarlar. Yatırımcılar para yatırdıktan sonra dolandırıcılar ortadan kaybolur.

Phishing (Kimlik Avı) Saldırıları

Dolandırıcılar, sahte web siteleri veya e-postalar kullanarak yatırımcıların kripto cüzdan bilgilerini çalmaya çalışır.

Sahte Yatırım Platformları

Profesyonel görünen ancak tamamen dolandırıcılık amacıyla kurulan platformlar üzerinden yatırımcılar kandırılır.

Pump and Dump (Şişir ve Sat)

Dolandırıcılar, düşük değerli bir kripto parayı şişirerek yatırımcıları çeker, ardından yüksek fiyattan satarak piyasanın çökmesine neden olur.

Rug Pull (Halı Çekme)

Geliştiriciler, bir proje veya token üzerinde yatırım toplar ve ardından projeyi terk ederek fonlarla birlikte kaçar.

Sosyal Medya ve Ünlü Dolandırıcılıkları

Dolandırıcılar, sahte ünlü hesapları veya sosyal medya platformlarını kullanarak “hediye” veya “yatırım fırsatları” sunar.

Kripto Para Dolandırıcılığından Korunma Yöntemleri

Araştırma Yapın: Yatırım yapmayı düşündüğünüz proje veya platform hakkında kapsamlı araştırma yapın. Ekibin kim olduğunu, projenin teknik detaylarını ve itibarını inceleyin.

Resmi Kanalları Kullanın: Cüzdan ve borsa işlemleri için sadece resmî web sitelerini kullanın. URL’leri dikkatle kontrol edin.

Aşırı İyi Tekliflere Şüpheyle Yaklaşın: Gerçek olamayacak kadar iyi getiriler vaat eden projeler genellikle dolandırıcılık içerir.

Cüzdan Bilgilerinizi Paylaşmayın: Gizli anahtarlarınızı veya giriş bilgilerinizi kimseyle paylaşmayın.

İki Faktörlü Kimlik Doğrulama (2FA) Kullanın: Hesaplarınızın güvenliğini artırmak için iki faktörlü doğrulama kullanın.

Eğitim ve Bilgi: Kripto para piyasaları ve teknolojisi hakkında bilgi sahibi olun.

Kripto para dolandırıcılığından korunmak için bilinçli olmak ve güvenlik önlemlerini ihmal etmemek çok önemlidir.

Türkiye’de ve birçok ülkede kripto para dolandırıcılığı, cezai suçlar kapsamında değerlendirilir ve genellikle şu suç tiplerine girer:

Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) İlgili Maddeler

1. Dolandırıcılık Suçu (TCK Madde 157 ve 158):
   • Kripto para dolandırıcılığı, mağduru hileli yöntemlerle aldatıp zararına sebep olarak kazanç elde etme amacı taşıdığı için dolandırıcılık suçu kapsamına girer.
   • Eğer dolandırıcılık nitelikli bir şekilde işlenmişse, bu nitelikli dolandırıcılık olarak değerlendirilir (TCK Madde 158).
     • Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması (TCK 158/1-f): Kripto para dolandırıcılığı, genellikle internet veya bilişim araçları üzerinden gerçekleştiği için bu madde uygulanır.
     • Kamu kurumlarını veya bankaları hedef alması: Eğer dolandırıcılık, resmi kurumları veya bankaları hedef alıyorsa, suçun cezası artar.
2. Bilişim Suçları (TCK Madde 243-246):
   • TCK 243: Bilişim sistemine yetkisiz erişim veya sisteme zarar verme.
   • Kripto para cüzdanlarına izinsiz erişim ve para çalma bu madde kapsamında değerlendirilir.
3. Hırsızlık (TCK Madde 141-147):
   • Eğer kripto paralar doğrudan bir kişinin cüzdanından çalınırsa, bu suç hırsızlık kapsamında ele alınabilir.
4. Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama (TCK Madde 282):
   • Kripto paralar, yasadışı yollardan elde edilip aklanıyorsa bu madde uygulanır. Özellikle kripto paralar, anonimlik sağlayabildiği için kara para aklama suçunda sıkça kullanılmaktadır.
5. Tehdit veya Şantaj (TCK Madde 107 ve 148):
   • Bir kişiyi kripto para göndermeye zorlamak veya fidye istemek (örneğin ransomware saldırıları yoluyla), şantaj veya yağma suçunu oluşturur.

Uluslararası Hukukta Kripto Dolandırıcılığı

• Fidye Yazılımı Saldırıları: Fidye yazılımı ile kripto para talep eden saldırılar, uluslararası suç olarak kabul edilir.
• Finansal Dolandırıcılık: Kripto para borsalarında yapılan sahte işlemler veya pump-and-dump gibi yöntemler, birçok ülkenin finansal dolandırıcılık yasalarına girer.

Cezalar

• Dolandırıcılık Suçu: Nitelikli dolandırıcılık için hapis cezası 3 ila 10 yıl arasında değişebilir ve ayrıca adli para cezası uygulanabilir.
• Bilişim Suçları: Sisteme zarar verme veya izinsiz erişim gibi suçlar için hapis cezası ve para cezası uygulanır.
• Mal Varlığı Aklama: 3 ila 7 yıl hapis cezası ve yüksek para cezaları öngörülür.

Mağdurların Yapması Gerekenler

1. Savcılığa Başvuru:Kripto para dolandırıcılığına maruz kalan kişiler, en yakın adliyeye giderek suç duyurusunda bulunmalıdır.
2. Kanıtların Toplanması:E-posta yazışmaları, ödeme dekontları, transfer işlemleri gibi tüm kanıtlar toplanmalı ve delil olarak sunulmalıdır.
3. BTK ve Siber Suçlarla Mücadele Birimi: İnternet üzerinden işlenen suçlar için, Bilgi Teknolojileri Kurumu (BTK) veya Emniyet Genel Müdürlüğü’nün Siber Suçlarla Mücadele biriminden destek alınabilir.

Kripto para dolandırıcılığı ciddi bir suçtur ve mağdurların yasal haklarını kullanarak hukuki süreç başlatması önemlidir.

Saygılarımızla,
Eskişehir Avukat Seda Sarı