Nafakanın ödenmemesi halinde; kanunen alacaklı borçlu aleyhine bir icra takibi başlatabilmekte veyahut şikayet yoluna başvurarak nafaka borcunu ödemeyen kişinin üç aya kadar tazyik hapsi ile cezalandırılmasını sağlayabilmektedir.
Nafaka Ödenmediğinde İcra Takibi
Nafaka ödenmediğinde tahsili için öncelikle icra dairesine bir dilekçe vererek borçlu aleyhine icra takibi başlatılması emredilmelidir. Nafakanın yatırılmasına yönelik talep; icra müdürlüğünce nafaka borçlusuna tebliğ edilir. Tebliğ alan borçlunun icraya konu borca yedi gün içinde itiraz etmesi mümkündür. Süresi içinde itiraz edilmez ve icraya konu borcun ödemesi yapılmazsa, nafaka borcunu ödemeyen borçluya karşı icra dairesi kanalıyla yapılacak cebri icra yoluyla borç tahsil edilir.
İşte nafaka yükümlüsünün, icraya konu edilmiş bulunan bir nafaka kararına dayalı nafakayı ödememesi halinde nafaka yükümlülüğünün ihlali (Nafakaya İlişkin Kararlara Uymamak) söz konusu olur.
Örneğin mahkemece verilen bir nafaka kararını, nafaka alacaklısı kişi tarafından icra takibine konu edildiğinde, icraya konulan bu nafakayı ödemeyen borçlu (nafaka yükümlüsü) nafaka yükümlülüğünü ihlal etmiş olur.
İşte nafaka yükümlüsünün, nafakayı ödeyinceye kadar 3 ay hapis yaptırımı ile zorlanması için açılan davaya nafaka yükümlülüğünün ihlali davası (şikayeti) denilir.
Nafaka Ödenmemesine İlişkin Yasal Mevzuat:
Nafaka yükümlülüğü her ne kadar Aile Hukukuna ilişkin bir husus ise de; bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde yaptırımı ilgili kanunda düzenlenmiştir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’n 344. maddesinde:
Nafakaya ilişkin kararlara uymayanların cezası
Madde 344 – “Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.
Borçlunun, nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması halinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir” şeklinde düzenlenmiştir.
Nafaka Ödenmediğinde Açılacak Davada Görevli Mahkeme:
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu 346. maddesinde, Nafaka Yükümlülüğünün İhlali (Nafakaya İlişkin Kararlara Uymamak) şikayetine (davasına) bakmakla görevli mahkeme İcra Mahkemesidir.
İcra (Ceza) Mahkemesi bu davaya bakarak, yargılamayı yapmak ve karara bağlamakla görevlidir.
Nafaka Ödenmediğinde Açılacak Davada Yetkili Mahkeme:
Nafaka ödenmediğinde şikayette yetkili mahkeme İcra Takibinin yapıldığı yer mahkemesi olacaktır. Bu husus İcra ve İflas Kanunu 348. maddesinde düzenlenmiştir.
Nafaka Ödenmediğinde Açılacak Davada Zamanaşımı:
İcra ve İflas Kanunu 347. maddesinde “Bu Bapta yer alan fiillerden dolayı şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer.” hükmü yer almaktadır.
Nafaka Ödenmediğinde Şikayette Bulunabilecek İçin Aşağıdaki Şartlar Sağlanmalıdır
- Öncelikle ara karar ya da mahkeme ilamına dayanan bir nafakaya hükmedilmelidir.
- Ödenmeyen(aylık) nafaka borcuna ilişkin icra takibi başlatılmalıdır.
- Ödeme emri borçlu tarafından tebellüğ edilmelidir.(Borçluya ödeme emri tebliğ edilmiş olmalıdır.)
- Ödeme emrini tebliğ alan borçlu, buna rağmen ödeme yapmamalıdır. (nafaka borcunu yerine getirmemeli)
- En az 1 aylık nafaka borcu birikmelidir.
- Ödenmeyen nafaka alacağı “aylık nafaka” şeklinde olmalıdır. (birikmiş nafaka alacağı bu kapsamda değerlendirilmez)
Nafaka Ödenmediğinde Şikayet Nasıl Yapılır?
Nafakaya İlişkin Kararlara Uymamak Nedeniyle Şikayetçi olmak için İcra (Ceza) Mahkemesine şikayet dilekçesi ile başvurulmalıdır.
Nafaka alacaklısı, icra takibine konu nafakanın borçlu tarafından ödenmemesi üzerine;
- İcra takibinin yapıldığı İcra (Ceza) Mahkemesine verilecek dilekçe ile
- Mahkemece ara karar yada nihai karar ile nafakaya hükmedildiğini,
- Nafaka yükümlüsü sanık hakkında icra takibi yapıldığını,
- Ödeme emrinin borçluya (sanığa) tebliğ edildiğini,
- Ancak sanığın bu nafaka borcunu ödemediğini,
- Sanıktan şikayetçi olduğunu ve,
- Sanığın 3 aya kadar hapsen tazyik cezası ile cezalandırılmasını talep etmelidir.
Nafaka Ödenmediğinde Şikayet Sonucu Yargılama Nasıl Yapılır?
Nafakaya İlişkin Kararlara Uymamak Suçundan dolayı şikayet dilekçesini alan İcra (Ceza) Mahkemesi hem şikayetçiye hem de sanığa meşruhatlı (Uyarı içeren) tebligat gönderir.
Tebligatta “Tayin olunan gün ve saatte icra mahkemesinin huzuruna gelmeye veya vekil göndermeye mecbur oldukları” belirtilir.
Sanık eğer başka bir yerde ikamet ediyor ise istinabe (Talimat) yoluyla sorguya çekilir.
Nafaka Ödenmediğinde Şikayet Sonucu Açılan Davada Sanık Duruşmaya Gelmezse Ne Olur?
Sanık duruşmaya gelmez ve kendisini bir vekil ile temsil ettirmez ise yokluğunda yargılama yapılır ve karara bağlanır.
Sanığın duruşmaya bizzat gelmesi kural olarak gerekmemektedir. Kendisini bir vekil ile temsil ettirmesi mümkündür. İcra-iflas Suçları bakımından böyle bir özellik bulunmaktadır. Kendisini vekil ile temsil eden sanığın duruşmaya gelmesi zorunlu değildir.
Ancak Hakim özellikle sanığın duruşmada hazır bulunmasına karar verebilir. Bu durumda sanığın bizzat duruşmaya gelmesi zorunludur.
Saygılarımızla,
Eskişehir Avukat Seda Sarı
Comments are closed