Yabancıların Türkiyede Çalıştırılması Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine ve Uluslararası İşgücü Kanunu’nda düzenlenmektedir. Anılan kanunlara göre Türkiye’de çalışacak yabancılar için aşağıdaki kriterler aranmaktadır.
6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre Türkiye’de çalışacak yabancılar için aşağıdaki kriterler aranmaktadır.
YABANCILARIN TÜRKİYEDE ÇALIŞTIRILMASINDAN İŞVEREN AÇISINDAN ARANAN KRİTERLER
1- Yabancıların Türkiyede Çalıştırılmasında o İşyerinde en az beş (5) T.C. vatandaşının istihdam etmesi gerekmektedir. İzin isteyen yabancının şirket ortaklığı olması halinde bu şart bakanlıkça verilecek bir yıllık iznin son altı (6) ayında aranır. Her bir (1) yabancı istihdamı için beş (5) T.C. vatandaşı istihdamı aranmaktadır.
2- Şirket sermayesinin (ödenmiş sermayenin) en az 100.000,00-TL olması veya brüt en az 800.000,00-TL satışı olması veya son yıl ihracat tutarının 250.000,00-ABD Doları olması gerekir.
3- Dernek ve vakıflar için 2 numaralı madde aranmamaktadır. Yabancı ülkeye ait havayolunun Türkiye’de bulunan temsilciliğinde, eğitim veya ev hizmetinde çalışacaklar için 1 ve 2 numaralı maddeler aranmaz.
4- Yabancının maaşı hususunda çalışacak olduğu görev ve yetkinliği önem arz etmektedir. Başvuru tarihi itibariyle yürürlükteki asgari ücret tutarı dikkate alınmak suretiyle yabancıya ödenecek en düşük ücret oranları aşağıdaki gibidir:
- Üst düzey yönetici ve pilotlar için asgari ücretin 6.5 katı,
- Birim veya şube müdürleri, mühendis ve mimarlar için asgari ücretin 4 katı,
- Uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde çalışacaklar ve öğretmenler için asgari ücretin 3 katı,
- Ev hizmetlerinde çalışacaklar için asgari ücret,
- Sayılmayan diğer işlerde çalışacaklar için asgari ücretin 1,5 katı
5- Diğer iş kolları açısından (turizm, masaj salonu, spor merkezleri, hamam-sauna-spa, eğlence ve turizm-organizasyon, kamu kurum ve kuruluşları, ileri teknoloji, doğrudan yabancı yatırım koşullarını taşıyan) detaylı bilgiler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı web sitesi “https://www.csgb.gov.tr/uigm/calisma-izni/calisma-izni-degerlendirme-kriterleri/” üzerinden detaylıca açıklanmıştır.
YABANCILARIN TÜRKİYEDE ÇALIŞTIRILMASINDA İŞÇİ AÇISINDAN ARANAN KRİTERLER
1- Yabancı, eğer izni isteyen şirket ortağıysa bu ortaklıkta en az %20 ortaklığı ve bu oranla 40.000,00-TL sermaye payı olması gerekir.
2- Yabancı için aşağıda bulunan hallerden birinin varlığı halinde yukarıda yer alan kriterler aranmaz.
- Anne, baba veya çocuğu T.C. vatandaşı olan yabancılar,
- En az üç (3) yıl süreyle Türk vatandaşı ile evlilik birliği olan yabancılar,
- KKTC vatandaşı yabancılar,
- Türk ve akraba toplulukları uygulamaları çerçevesinde ikamet izni verilen yabancılar,
- İnsani mülahazalar kapsamında ikamet iznine sahip yabancılar,
- İnsan ticareti mağduru olarak ikamet iznine sahip yabancılar,
- Vatansız (Haymatlos) statüsünde ikamet iznine sahip yabancılar, Yabancıların Türkiye’de Çalıştırılmasında
YABANCILARIN TÜRKİYEDE ÇALIŞTIRILMASINDA İZİN TÜRLERİ
İzin türleri süreli ve süresiz çalışma izni, bağımsız çalışma izni ve turkuaz kart olarak dörde ayrılır. İşçi olarak çalışma açısından ise süreli ve süresiz çalışma açısından inceleme yapmak gerekmektedir. Genellikle, ülkeler arasında ikili anlaşmaların varlığı halinde süresiz çalışma izni alınabildiği görülmektedir. 2021 yılında Türkiye’de 518 Tunus vatandaşı süreli olarak çalışmasına rağmen süresiz olarak hiç Tunus vatandaşı çalışmadığı Bakanlık verileriyle tespit edilmiştir.
Turkuaz kart genellikle Türkiye’nin milli menfaatleri açısından çalışacak kişilere verilmektedir.
YABANCILARIN TÜRKİYEDE ÇALIŞTIRILMASI HALİNDE SÜRELİ ÇALIŞMA İZNİ
Çalışma izni alan yabancı, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir iş yerinde veya bunların aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvurusunda en fazla bir (1) yıl süreli çalışma izni alır.
Bir (1) yıllık çalışma süresi devam ederken ve süresinin dolmasına son 60 gün kala süre uzatma başvurusu yapılması halinde yabancıya aynı işveren ile uzatma talep etmesi halinde ilk süre uzatma başvurusunun onaylanması halinde en fazla iki (2) yıl uzatma yapılabilir. Uzatma sırasında tekrar süre uzatma talebinde bulunulursa bu sefer en fazla üç (3) yıl süre uzatım alınabilir. Yabancı bu şekilde toplamda altı (6) yıl Türkiye’de çalışabilecektir.
Çalışma izninin başka bir işveren ile çalışılmak üzere uzatılması talebi olması halinde işlemler baştan başlatılır.
YABANCILARIN TÜRKİYEDE ÇALIŞTIRILMASINDAN SÜRESİZ ÇALIŞMA İZNİ
Türkiye’de uzun dönem ikamet veya kanuni olarak sekiz (8) yıl çalışma izni alan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir.
Süresiz çalışma izni olan yabancı, özel kanunlardaki düzenlemeler hariç, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı kalmak ve bu hakların kullanımında ilgili mevzuat hükümlerine tabi olmak şartıyla, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır.
Süresiz çalışma izni olan yabancının seçme, seçilme ve kamu görevlerine girme hakkı ile askerlik hizmeti yapma yükümlülüğü yoktur.
YABANCILARIN TÜRKİYEDE ÇALIŞTIRILMASINDA TÜRK ŞİRKETLERİN YABANCI İŞÇİ ÇALIŞTIRMASI İÇİN İZLENECEK PROSEDÜR
6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 7 uyarınca ilgili prosedür aşağıdaki gibidir:
“(1) Çalışma izni başvuruları yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarına yapılır. Yurt dışında yapılan çalışma izni başvuruları Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarınca Bakanlığa iletilir.
(2) Çalışma izni başvuruları yetkili aracı kurum tarafından da yapılabilir.
(3) Çalışma izni uzatma başvurusu, çalışma izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda çalışma izni süresi dolmadan yapılır. Bu süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir.
(4) Çalışma izni başvurusu uluslararası işgücü politikasına göre değerlendirilir.
(5) Bakanlıkça gerek görülen hâllerde, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşleri dikkate alınır.
(6) Bakanlık, Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu kararları doğrultusunda çalışma izni başvurusunun değerlendirilmesinde ve çalışma izni puanlama sisteminin oluşturulmasında kullanılacak kriterleri belirler.
(7) Başvuruda eksik bilgi veya belgelerin olması hâlinde, bu eksiklikler tamamlanıncaya kadar başvurunun değerlendirilmesi ertelenir. Erteleme süresi, bilgi veya belge eksikliklerinin tamamlanmasını geciktiren mücbir bir sebebin varlığının resmî bir makamdan belgelendirildiği hâller dışında otuz günü aşamaz. Erteleme süresi sonunda eksiklikleri tamamlanmayan başvurular reddedilir.
(8) Usulüne uygun olarak yapılan başvuruların değerlendirilmesi, bilgi ve belgelerin tam olması kaydıyla otuz gün içinde tamamlanır.”
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kapsamında özet olarak yabancı işçi çalıştıracak işyerinin aşağıdaki prosedürleri yerine getirmesi gerekmektedir:
- SGK bildirge yetkilisinin e-imza çıkartması,
- e-Devlet üzerinden veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı üzerinden (yabancı otomasyon sistemi ile) şirketin kaydının tamamlanması için gerekli evrakları yüklemesi,
- Kaydın eksik veya hatalı evrak olmaması hallerinde otuz (30) gün içinde tamamlanması,
- Şirketin sisteme kaydı ile çalıştırılacak yabancı kişi için aynı sistemden başvuru yapılması,
- Çalıştırılması istenen yabancıya iş sözleşmesi ile davet mektubunun iletilmesi,
- Yabancının mektup ve sözleşme ile bulunduğu ülkedeki Türk Konsolosluğuna müracaat ederek çalışma iznine dair referans numarası temin etmesi,
- Referans numarasını temin eden yabancının bu referans numarasını işyeri ile paylaşması,
- Şirketin SGK bildirge yetkilisinin, başvuru kapsamında gereken referans numarasını e-Devlet üzerinden işlemesi ve e-imza ile imzalaması gerekmektedir.
Başvurular eksik veya hatalı işlem olmaması halinde Bakanlıkça en fazla otuz (otuz) gün içerisinde değerlendirilmektedir.
Av. Seda SARI
Sarıhan Hukuk ve Danışmanlık
Comments are closed