Kişisel Verilerin Korunması Hukuku

Kişisel Verilerin Korunması Hukukunun Kapsamı ve Temel İlkeleri

Kişisel verilerin korunması hukuku, bireylerin özel hayatının gizliliğini ve veri güvenliğini garanti altına almayı amaçlayan, modern hukuk düzeninin en önemli alanlarından biridir. Dijitalleşme, e-ticaret, bulut sistemleri, işyeri otomasyonları ve online hizmet süreçleri nedeniyle kişisel veriler artık çok daha hızlı işlenmekte ve geniş bir alanda paylaşılmaktadır. Bu durum, hem bireyler hem işletmeler açısından ciddi hukuki riskleri beraberinde getirdiğinden, verilerin toplanması, saklanması, aktarılması ve imhası KVKK’nın belirlediği ilkelere uygun olarak gerçekleştirilmelidir. Kanun, veri işleme faaliyetlerinin hukuka ve dürüstlük kuralına uygun yapılmasını, veri minimizasyonu ilkesine riayet edilmesini ve verilerin belirli, açık ve meşru amaçlarla işlenmesini zorunlu kılar.

Bu temel ilkelerin uygulanması, yalnızca kanun hükümlerinin bilinmesiyle değil, veri işleyen veya veri sorumlusu sıfatına sahip kurumların kendi iç süreçlerini doğru şekilde yönetmesiyle mümkündür. İşlenen verinin niteliği, işleme amacı, saklama süresi, erişim yetkileri, üçüncü taraflarla veri paylaşımı ve şirket içi teknik-idari tedbirler her bir kurum için farklıdır. Bu nedenle kişisel verilerin korunması hukuku, standart bir şablon üzerinden ilerleyen bir alan değildir; her işletme kendi operasyonel yapısına göre özel bir uyum sürecine ihtiyaç duyar. Sarıhan Hukuk, KVKK kapsamındaki tüm süreçlerde somut veri işleme faaliyetlerini analiz ederek kapsamlı bir uyum stratejisi oluşturur.

KVKK Kapsamında Kişisel Veri Türleri ve İşleme Süreçlerinin Hukuki Dayanakları

KVKK kapsamında kişisel veriler genel nitelikli ve özel nitelikli veri olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Kimlik bilgileri, iletişim bilgileri, müşteri kayıtları, işlem güvenliği verileri ve finansal bilgiler genel kişisel veri sayılırken; sağlık bilgileri, biyometrik veriler, ceza mahkûmiyeti verileri, dini ve etnik köken bilgileri gibi veriler özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilir. Özel nitelikli verilerin işlenmesi ve saklanması çok daha sıkı teknik ve idari tedbirler gerektirir. 

Verilerin işlenmesi için “açık rıza” temel dayanak olup; açık rızanın geçerli olabilmesi için özgür iradeyle verilmiş, belirli bir konuya yönelik ve bilgilendirilmiş olması şarttır. Açık rıza gerektirmeyen istisna durumları ise kanunda sınırlı şekilde düzenlenmiştir.

Veri işleme faaliyetinin hukuka uygunluğu, veri sorumlusunun işleme amacını, hukuki gerekçesini ve işleme süresini doğru belirlemesine bağlıdır. Örneğin iş sözleşmesi kapsamında çalışan verilerinin işlenmesi, iş hukuku gereği açık rıza olmadan yapılabilirken; kamera kayıtlarının işlenmesi hem aydınlatma yükümlülüğünü hem de veri minimizasyonunu zorunlu kılar. Kurumların bu hukuki dayanakları yanlış yorumlaması, KVKK ihlali olarak kabul edilip idari para cezalarıyla sonuçlanabilir. Sarıhan Hukuk, kurumların veri türlerini doğru sınıflandırmasına, açık rıza süreçlerini hukuka uygun kurgulamasına ve veri işleme faaliyetlerinin hukuki dayanaklarını belirlemesine profesyonel destek sağlar.

Veri Sorumlularının ve Veri İşleyenlerin KVKK Kapsamındaki Yükümlülükleri

Veri sorumlusu, kişisel verinin işlenme amaç ve yöntemini belirleyen kişidir; veri işleyen ise veri sorumlusunun talimatıyla veri işleme faaliyetini sürdüren kişi veya kurumlardır. KVKK, veri sorumlularına çok kapsamlı yükümlülükler yükler: aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi, gerekli idari ve teknik tedbirlerin alınması, saklama-imha politikalarının oluşturulması, veri güvenliği denetimlerinin yapılması ve ihlallerin zamanında Kurul’a bildirilmesi bu yükümlülüklerin başında gelir. Veri işleyen de veri güvenliğini sağlamak ve veri sorumlusunun talimatlarına uygun hareket etmekle yükümlüdür.

Uygulamada en çok karşılaşılan sorunlardan biri, veri sorumlusu ile veri işleyen arasındaki hukuki sınırların doğru belirlenmemesidir. Özellikle yazılım firmaları, çağrı merkezleri ve bulut hizmet sağlayıcılarıyla yapılan ilişkilerde veri sorumlusu–veri işleyen ayrımı doğru yapılmadığında sorumluluk karmaşası ortaya çıkar. Ayrıca bu hizmet sağlayıcılarla yapılacak sözleşmelerin KVKK’ya uygun şekilde hazırlanması gerekir. Sarıhan Hukuk, veri sorumlusu–veri işleyen ayrımını netleştirir, sözleşmeleri hukuka uygun şekilde düzenler ve tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi için kapsamlı danışmanlık sunar.

Aydınlatma Metni, Açık Rıza Yönetimi ve Politika Hazırlama Süreçleri

Aydınlatma metni, veri sahibine hangi verilerin hangi amaçla işlendiğini ve haklarını nasıl kullanacağını açıkça bildiren zorunlu bir hukuki belgedir. Bu metnin eksik veya yanlış hazırlanması veri işlemenin hukuka aykırı sayılmasına yol açabilir. Aynı şekilde açık rıza metinlerinin doğru yapılandırılması da kritik öneme sahiptir; zira açık rızanın geçerli olabilmesi için belirli bir konuya yönelik, bilgilendirilmiş ve özgür iradeyle verilmiş olması şarttır. Kurumlar çoğu zaman açık rıza ile aydınlatma metnini birbirine karıştırmakta ve hukuka aykırılıklar ortaya çıkmaktadır.

Politika ve prosedür hazırlama süreci, KVKK uyum çalışmalarının omurgasını oluşturur. “Kişisel Veri Saklama ve İmha Politikası”, “Veri Koruma Politikası”, “Erişim Yetkilendirme Prosedürü” gibi belgeler kurum içinde bağlayıcı nitelik taşır ve hem çalışanların hem yöneticilerin veri işleme faaliyetlerinde izlemesi gereken yolu belirler. Bu belgelerin yalnızca yazılı olması değil, aynı zamanda kurum içi operasyonlara entegre edilmesi gerekir. Sarıhan Hukuk, şirketlere bu süreçlerde rehberlik ederek hem belge hazırlama hem uygulama aşamasında profesyonel destek sağlar.

Veri İşleme Envanteri ve VERBİS Kaydı Sürecinin Hukuki Gereklilikleri

Veri işleme envanteri, bir kurumun hangi veriyi hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanarak işlediğini ve bu verilerin ne kadar süre saklandığını gösteren temel bir kayıt sistemidir. KVKK’ya göre veri sorumluları bu envanteri hazırlamakla yükümlüdür. Envanterin doğru hazırlanması, hem veri işleme faaliyetlerinin hukuka uygunluğunu sağlar hem de olası bir incelemede kurumun sorumluluğunu azaltır. Bu envanter hazırlanmadan yapılacak VERBİS kayıtları eksik ve hatalı olur; bu da idari yaptırımlara yol açabilir.

VERBİS kaydı ise veri sorumlularının kişisel veri işleme faaliyetlerini Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na bildirmesi sürecidir. Türkiye’de belirli bir ölçeğin üzerindeki tüm veri sorumluları için VERBİS kaydı zorunludur. Kaydın zamanında yapılmaması, bilgilerin eksik olması veya güncel tutulmaması ciddi cezalar doğurabilir. Sarıhan Hukuk, hem envanterin hazırlanması hem de VERBİS sürecinin hukuka uygun yürütülmesi için kapsamlı danışmanlık sunar.

Veri Güvenliği İhlalleri, Siber Saldırılar ve Kurul’a Bildirim Süreçleri

Veri güvenliği ihlalleri, kurumların karşılaşabileceği en ciddi riskler arasında yer alır. Siber saldırılar, yetkisiz erişim, veri sızıntısı, şifreleme hataları veya çalışan kaynaklı ihmaller ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu tür bir ihlal meydana geldiğinde, veri sorumlusu hem teknik hem hukuki açıdan hızlı hareket etmek zorundadır. İhlalin tespiti, zarar gören verilerin belirlenmesi, etki analizinin yapılması ve delillerin korunması profesyonel bir yaklaşım gerektirir.

KVKK’ya göre veri ihlali meydana geldiğinde veri sorumlusunun gecikmeksizin, uygun olan en kısa süre içinde Kurul’a bildirimde bulunması zorunludur. Ayrıca ilgili kişilerin bilgilendirilmesi ve ihlalin yayılmasının önlenmesi için gerekli adımların atılması gerekir. Bildirimin hatalı yapılması veya hiç yapılmaması idari para cezaları ve hukuki sorumluluk doğurur. Sarıhan Hukuk, ihlal yönetimi süreçlerini profesyonel şekilde yönlendirerek kurumların hukuki risklerini minimize eder.

Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenmesi, Saklanması ve Korunması

Özel nitelikli kişisel veriler, yanlış işlenmesi hâlinde kişilerin mağduriyetine yol açabilecek en hassas veri gruplarıdır. Sağlık verileri, biyometrik veriler, ceza mahkemesi bilgileri ve genetik veriler bu kapsamda değerlendirilir. KVKK bu verilerin işlenmesinde çok daha sıkı tedbirler alınmasını zorunlu kılar. İlgili kişiden açık rıza alınması, veri güvenliğinin artırılması, erişim kontrollerinin dar kapsamda tutulması ve özel saklama koşullarının oluşturulması gerekir.

Bu verilerin saklanması ve işlenmesi sırasında yapılacak en küçük hata bile ciddi ihlallere ve ağır yaptırımlara sebep olabilir. Özellikle hastaneler, klinikler, işe alım süreçlerinde biyometrik kayıt tutan işletmeler ve özel veri işleyen kurumlar için uyum süreci çok daha titiz yapılmalıdır. Sarıhan Hukuk, özel nitelikli verilerle çalışan kurumlara yüksek güvenlikli uyum süreçleri, politika hazırlıkları ve risk analizleri konusunda özel danışmanlık sunmaktadır.

Çalışan Verilerinin İşlenmesi ve Şirket İçi KVKK Uyum Süreci

Çalışanların kişisel verileri, kurumsal veri işleme faaliyetlerinin en yoğun olduğu alanlardan biridir. İşe giriş belgeleri, performans kayıtları, kamera görüntüleri, GPS verileri, cihaz logları, e-posta kayıtları ve işyeri güvenlik sistemleri bu kapsamda değerlendirilir. Tüm bu süreçlerin KVKK’ya uygun yürütülmesi için hem aydınlatma yükümlülüğünün hem de veri saklama politikalarının doğru uygulanması gerekir. Aksi hâlde kurumlar çalışan şikâyetleriyle sık sık karşılaşabilir.

KVKK uyum süreci, yalnızca belgelerin hazırlanmasıyla tamamlanan bir süreç değildir; kurum içi operasyonların düzenli denetimi, çalışan eğitimleri, hukuki risk analizleri ve veri güvenliği yatırımlarının sürekli güncellenmesi gerekir. Sarıhan Hukuk, şirketlerin çalışan verilerine ilişkin süreçlerini inceleyerek kişiye özel uyum programları oluşturur ve kurum içi veri koruma kültürünün yerleşmesini sağlar.

KVKK – GDPR İlişkisi ve Uluslararası Veri Aktarımına İlişkin Hukuki Çerçeve

Günümüzde birçok şirket yabancı yazılım sağlayıcıları, bulut sistemleri, CRM araçları veya uluslararası iş ortaklarıyla çalışmaktadır. Bu nedenle kişisel verilerin yurt dışına aktarılması, KVKK’nın en kapsamlı düzenlemelerinden biridir. Yurt dışına veri aktarımında ya açık rıza alınması ya da Kurul tarafından ilan edilen “güvenli ülke” listesine uygun hareket edilmesi gerekir. Aksi hâlde veri aktarımı hukuka aykırı sayılır.

Uluslararası şirketlerle çalışan veya yabancı sunucu kullanan kurumların GDPR uyumuna da dikkat etmesi gerekir. GDPR, KVKK’dan daha kapsamlı düzenlemeler içerdiğinden, iki sistemin uyumlu yönetilmesi gerekir. Sarıhan Hukuk, hem KVKK hem GDPR uyum süreçlerinin birlikte yürütülmesi, uluslararası veri aktarım sözleşmelerinin hazırlanması ve kurumların risk analizlerinin yapılması konusunda profesyonel danışmanlık sağlar.

Sarıhan Hukuk’un KVKK Uyum ve Hukuki Danışmanlık Hizmetleri

Sarıhan Hukuk, kişisel verilerin korunması alanında bireylere ve işletmelere kapsamlı hukuki danışmanlık sunar. KVKK uyum süreçleri, veri işleme envanteri hazırlanması, politika ve prosedür geliştirilmesi, çalışan eğitimleri, aydınlatma ve açık rıza metinlerinin hazırlanması Sarıhan Hukuk’un temel hizmetleri arasındadır. Her kurumun veri işleme faaliyeti farklı olduğundan, uyum süreçleri işletmenin ihtiyaçlarına özel şekilde kurgulanır.

Veri ihlali yaşanması hâlinde, Kurul’a bildirimden hasar tespitine, delil korumadan hukuki süreçlerin yönetimine kadar tüm aşamalar profesyonel şekilde yürütülür. Ayrıca uluslararası veri aktarımı, GDPR uyumu, özel nitelikli veri yönetimi ve çalışan verilerinin işlenmesi gibi teknik alanlarda sürdürülebilir danışmanlık sağlanır. Sarıhan Hukuk’un profesyonel desteğiyle kurumlar hem yasal uyum sağlar hem de olası yaptırımlardan korunur.

Kişisel Verilerin Korunması Hukuku Hakkında Sıkça Sorulan Sorular