Konkordato

Konkordato Hukuku

Konkordato, bir müflisin alacaklılarına mahkeme vasıtasıyla bulunduğu ödeme teklifinin, alacaklıların asgari yarısı(veya belli durumda 2/3’ü) tarafından uygun bulunması ve Ticaret Mahkemesinin onaylaması koşuluyla, müflisin bütün adi rehin veya imtiyazlı olmayan borçlarını bu teklif çerçevesinde ödeyebilmesi olarak tanımlanmaktadır. Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçluya, borçlarını ödeyebilmesi için fırsatlar tanıyan bir kurumdur. Konkordato iradesi dışında sebeplerle işleri kötü giden ve parasal durumu özenli yürümeyen dürüst borçluları kollamak maksadıyla kabul edilmiştir.

Adi Konkordato (İflas Dışı Konkordato)

Herhangi bir borçlu konkordato talep edebilir. İflası önleyici konkordatonun tacir olan borçlunun mali durumunun iyileşmesi ve işletmesinin faaliyetine devam etmesi amacına hizmet etmesi de amaçlanmıştır.

Konkordato için öncelikle, borçlunun veya iflas isteyebilecek alacaklılardan birinin asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurup bir konkordato projesi vererek borçları ne surette ödemeyi teklif ettiğini belirtmesi gerekir.

Asliye ticaret mahkemesi, konkordato talebi ile birlikte eklenmesi gereken belgelerin eksiksiz mevcut olduğunu tespit ederse, borçluya derhal üç aylık bir geçici mühlet kararı verir ve bir veya üç geçici konkordato komiseri tayin eder. Geçici mühlet süresi, borçlunun veya geçici komiserin talebiyle iki ay daha uzatılabilir.

Asliye Ticaret Mahkemesi, geçici mühlet içinde borçluya kesin mühlet verip vermeyeceğini karar bağlayacaktır. Geçici komiser, mahkemeye geçici mühletin sonunda bir rapor sunar. Mahkemece konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması halinde borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir. Kesin mühlet kararı ile birlikte alacaklılar alacaklılar kurulu da oluşturulabilir. Bir yıllık kesin mühlet, süre bitmeden önce, konkordato komiseri ve borçlunun talebiyle altı aya kadar uzatılabilir. Böylece geçici mühlet ile birlikte toplam yirmi üç aya kadar bir süre boyunca borçlu korumaya tabi olabilir.

Komiser, alacaklıları toplantıya çağırır ve alacaklılar yapılacak oylama sonucu konkordatonun kabul edilip edilmeyeceğine karar verir. Alacaklıların konkordatoyu kabulü üzerine, konkordato ticaret mahkemesinin tasdikine sunulur. Ticaret Mahkemesi konkordatoyu tasdik ederse, konkordato hüküm ve sonuçlarını doğurmaya başlar.

Konkordatoya Başvurulabilen Haller

Konkordato mali durumu bozulan borçluları haciz ve iflas yoluyla takiplerden korumakta ve borçluların mali durumlarını iyileştirerek ekonomik varlıklarını devam ettirmelerine imkan sağlamaktadır. İcra ve İflas Kanunu’nun 285.maddesinin birinci fıkrasında “Borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu konkordato talep edebileceği düzenlenmekle kural olarak geçici nakit darlığı içinde bulunan borçluların konkordatoya başvurabileceği kabul edilmiştir.

Konkordato Talebi ve Geçici Mühlet

Konkordato müessesinden yararlanmak isteyen bir borçlu, iflasa tabi şahıslardansa, muamele merkezinin bulunduğu,iflasa tabi şahıslardan değilse yerleşim yerinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine gerekçeli bir dilekçe ile başvurarak konkordato talep eder. Borçlunun konkordato talebinde bulunabilmesi,bazı belge mali tabloları görevli mahkemeye tevdi etmesine bağlanmış ve bu belgelerin varlığı geçici mühlet kararı verilebilmesi için yeterli görülmüştür.

Borçlunun Değerlendirilmesi ve Geçici Mühlet Kararı

İcra iflas Kanunun’nun 28.maddesinin birinci fıkrasına göre,konkordato talebi üzerine mahkeme,286.maddede belirtilen belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhal geçici mühlet kararı verir. Görevli ve yetkili asliye ticaret mahkemesinin verdiği geçici mühlet kararı ticaret sicil gazetesinde ve Basın İlan Kurumu’nun resmi ilan portalında ilan edilmektedir. Geçici mühlet üç aydır. Geçici mühlet talebinin kabulü ve geçici mühletin uzatılması kararlarına karşı kanun yoluna başvurulamaz.Ancak geçici mühlet kararının ilanıyla birlikte,alacaklılara ilandan itibaren 7 gün içerisinde konkordato mühletinin borçlunun mali durumunun iyileşmesine katkı sağlamayacağını, konkordatonun başarıya ulaşma şansının bulunmadığını; Kanunda sayılan belgelerin tamamının verilmediğini veya verilen belgelerin gerçeğe aykırı bilgiler içerdiğini ileri sürülebileceklerdir.

Geçici Mühlet Kararının Doğurduğu Sonuçlar

Asliye Ticaret Mahkemesi geçici mühlet kararı ile birlikte borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün önlemleri alır. Mahkeme, borçlunun banka hesapları üzerinde ancak konkordato komiserinin izniyle tasarruf edebileceğine de karar verebilir. Geçici mühlet kararının önemli sonuçlarından biri, alacaklıların borçluya karşı daha önce başlattıkları takiplerin durması ve yeni takip başlatamamalarıdır. Konkordato talebini alan mahkeme geçici mühlet kararı verirken aynı anda geçici komiser de atayacaktır. Geçici komiserin temel görevi, konkordatonun başarı şansını ve ön projenin makul ve hayata geçirilebilir olup olmadığını belirlemektir.

Kesin Mühletin Verilmesi, Uzatılması ve Kaldırılması

Konkordato mühleti,işlerinde doğrulukla hareket eden,özenli davranan ancak buna rağmen mali durumu bozulan bir borçluya alacaklılarının kanunda öngörülen çoğunluyla anlaşarak mali durumunu iyileştirme ve borçlarını ödeyebilme imkanı sağlar. Bu süre içinde, borçluya karşı takip yapılamaması sebebiyle borçlu rahatça alacaklıları ile konkordato yapabilir ve bunun tasdiki için gerekli girişimlerde bulunabilir.

Kesin Mühlet Kararı Verilmesinin Şartı

Kesin mühlet verilmesinin tek koşulu konkordatonun başarıya ulaşma ihtimalinin bulunmasıdır. Konkordatonun başarıya ulaşması ile kastedilen husus, konkordato talebinde bulunanın mali durumunun düzelmesinin mümkün olup olmadığı veya konkordato teklifinin tasdiki şartlarının yerine gelip gelemeceyeğidir.

Konkordato talebini inceleyen asliye ticaret mahkemesi, borçlunun malvarlığını, gelirlerini ve taahhütlerini yerine getirmesine engel olan sebepleri araştırır. Bu inceleme sonunda mahkemenin, borçlunun borçlarını teklif ettiği konkordatodaki şartlara göre ödemesinin mümkün olduğu ve konkordatonun borçlunun ödeme kabiliyetini tekrar kazanması amacına hizmet edeceği yolunda kuvvetli bir ihtimalin varlığına kanaat getirmesi gerekir.

Asliye Ticaret Mahkemesinin Kararı

Asliye Ticaret Mahkemesi,borçluya kesin mühlet verilip verilmeyeceği konusundaki kararını, geçici mühlet uzatılmamışsa üç ay, uzatılmışsa azami beş ay içinde vermek zorundadır. Mahkeme incelemesi sonunda gerekli şartların bulunmadığı kanaatine varırsa, kesin mühlet vermeyecektir.Komiser geçici mühlet içinde yaptığı inceleme neticesinde,kesin mühlet verilebilmesi için aranan koşulların bulunmadığına dair bir rapor sunar.

Asliye Ticaret Mahkemesi, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğu kanaatine varırsa borçluya bir yıllık kesin mühlet verir. Kesin mühlet içinde yapılacak işlemlerden ilki alacaklıların alacaklarını kaydettirmeleri için ilan yoluyla davet edilmeleridir. Bu ilandan itibaren onbeş günlük süre içinde alacaklarını bildirmeyen alacaklılar konkordato projesinin müzakerelerine katılamayacaklardır.

Konkordato Mühletinin Sonuçları

Geçici mühlet kararı ile birlikte ortaya çıkan takiplerin takiplerin durması ve yeni takip yasağı kesin mühlet süresince de devam etmektedir. Buna göre, kesin mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur. Konkordato mühleti içinde borçlunun malları hakkında ihtiyati haciz kararları uygulanmaz.Ancak  mühlet içinde takip yasağının bazı istisnaları vardır. Konkordato mühletine rağmen borçluya karşı,rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte bulunmak mümkündür.

Mühlet içinde borçlunun tasarruf yetkisi de sınırlanır. Borçlu mühlet içinde bazı tasarrufları hiç yapamaz,bazı tasarrufları ile konkordato komiserinin izni ile yapabilir. Borçlu mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz ve ivazsız tasarruflarda bulunamaz taşınmazını işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden taşınırını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez.

İcra İflas Kanunu’nun 292.maddeye göre konkordatonun başarıya ulaşılayamacağı anlaşlıyorsa veya yasak tasarruflardan birisini mahkemenin iznini almadan yaparsa veyahut borçlunun alacaklıları zarara uğratma amacı ile hareket ettiği anlaşılırsa kesin mühlet kaldırılarak borçlunun iflasına karar verilecektir.

Konkordatonun Tasdiki Şartları

Mahkeme şartların bulunup bulunmadığını re’sen araştırır.

Adi konkordatoda teklif edilen tutarın, borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda paraya çevirme hâlinde elde edilen hasılat veya üçüncü kişi tarafından teklif edilen tutarın iflâs yoluyla tasfiye hâlinde elde edilebilecek bedelden fazla olacağının anlaşılması gerekir.

Teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması gerekir.

Konkordato geçerli çoğunluk ile kabul edilmiş olmalıdır.

Konkordatonun Kabulü İçin Gereken Çoğunluk

Konkordatonun kabulü için iki çeşit çoğunluk, alacaklı ve alacak çoğunluğu aranır. Konkordato projesi 302.maddede öngörülen çoğunlukla kabul edilmiş olmalıdır. İcra ve İflas Kanunu’nun 302.maddesinin 3.fıkrasına göre konkordato projesi kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacaklarının yarısını veya kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte biri ve alacaklarının üçte ikisini  aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmiş ise kabul edilmiş sayılmaktadır.

Alacaklılar açıkça vazgeçmedikçe, kanunda öngörülen alacaklar için yeterli teminat gösterilmiş olmalıdır.

Tasdik için gerekli giderler ve harçlar depo edilmelidir.

Konkordatonun Tasdiki Kararı

Ticaret Mahkemesi, yaptığı inceleme sonucunda Kanun’da konkordatonun tasdiki için öngörülen yukarıdaki şartların somut olayda gerçekleşmiş olduğu ve konkordatonun başarı şansının bulunduğu kanaatine varırsa, konkordatonun tasdikine karar verir.

Konkordatonun tasdiki kararında ,alacaklıların hangi ölçüde alacaklardan vazgeçtikleri borçlunun borçlarını nasıl ödeyeceği ve gerekirse sağlanacak teminatlar belirtilir.

Konkordatonun tasdiki şartları somut olayda bulunmuyorsa, konkordatonun tasdiki talebi mahkemece reddedilir.

Konkordatonun Hüküm ve Sonuçları

Konkordato ,tasdik kararıyla bağlayıcı hale gelir. Konkordatonun tasdiki kararı ile birlikte konkordato hükümleri kural olarak tüm alacaklar bakımından mecburi hale gelir.

Konkordato mühletinin sonucu olarak,borçluya karşı mühlet içinde kural olarak,takip yapılamayacağı gibi, daha önce başlamış olan takiplere de devam edilemeyecektir.

Alacaklı konkordatoya kabul oyu vermemişse,konkordato teklifinde bulunan borçlunun müşterek borçlusu ve kefillerine karşı tüm haklarını muhafaza eder.Yani alacaklı,konkordato yapılmamış gibi müşterek borçlu ve kefillerden alacağının tamamını isteyebilir.

Konkordatoyu tasdik eden hakim, borçlunun talebi üzerine, tasdik kararından itibaren en fazla bir yılı geçmemek kaydıyla rehinli taşınır veya taşınmazın konkordato talebinden önceki bir alacak nedeniyle satışını erteleyebilir.

Borçlu alacaklardan birine konkordato şartlarından fazla olarak ödeme vaadinde bulunması yasaktır.

SONUÇ

Adi konkordato  yapılış zamanına göre kendi içerisinde iflas içi konkordato ve iflas dışı konkordato olarak ikiye ayrılır. İflas içi adi konkordato borçlu tarafından iflas kararı verildiği durumlarda iflas prosedürü içerisinde başvurulabilecek bir konkordato türüdür. Çalışmamızın konusunu oluşturan iflas dışı adi konkordatoda ise, borçlu hakkında verilmiş bir iflas kararı mevcut olmamalıdır. Hukukumuzda başvurulan konkordato türlerinin tamamına yakını, iflas dışı adi konkordatodur. Konkordato halihazırda varolan borçlardan kurtulmak borçların yapılandırılması ve iflasın önlenmesi için var olan bir müessese olup borçlular için avantajlı bir yoldur.

Av. Seda SARI

Sarıhan Hukuk ve Danışmanlık